Nainget a kinondenar ti National Historical Commission of the Philippines (NHCP) ti waragawag dagiti sumagmamano a Chinese scholars a nagkuna a paset iti Taiwan iti probinsya ti Batanes ken nasken a masakopan daitoy iti soberanya iti China.
Segun iti komisyon, awan iti basaran iti pakasaritaan wenno siyensya dagiti baro a panag-agom.
Nangisayangkat dagiti Chinese scholars iti symposium sadiay Jinan University idi Hunyo 30, 2026, nu sadinno ipilpilit da a ti Batanes ket maysa a “natural geographic extension” iti Taiwan ken sigud a masakopan iti Taiwan prefecture ti Ming ken Qing Dynasties.
Insungbat iti NHCP nga awan iti ebidensya a mangipakpakita nga indauloan iti China iti Batanes. Nun ketdi, maibasar iti panagadal ti British explorer a ni William Dampier idi 1687, addan iti bukod a komunidad ken ekonomiya dagiti Ivatan.
Binigbig pay dagiti Espanyol iti Batanes kas paset iti probinsya ti Cagayan idi tawen 1783. Representante pay ti Ivatan iti Malolos Congress kas paset iti nasyonal a lehislatura.
Kinontra iti NHCP ti argumento a nasken nga isubli iti Japan ti China iti Batanes idi nagleppas iti Maikadua a Gyera Sangalubonga agsipud ta dagiti mismo Ivatan iti nangwaya-waya iti bukod da a teritorio manipud iti panagsakop dagiti Hapon idi tawen 1945.
Iti Batanes ket nabayagen a mabigbigbig kas paset iti Pilipinas ken nagpanawagan iti komisyon kadagiti institusyon pang-akademiko nga agtalinaed a pudno kadagiti panagsukisok da.
